TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ ve EĞİTİM UYGULAMALARI (Turkish)

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ ve EĞİTİM UYGULAMALARI

Kalite kavramı ile ilgili çok sayıda tanım mevcut olup, bunlar arasında bir tanım birliği mevcut değildir. Kalite eskiden en güzel, en iyi, en büyük gibi sıfatlarla tanımlanırdı. Günümüzde kısaca ‘amaca uygunluk derecesi’ olarak tanımlanmaktadır. Kalite kavramının kişilere göre göreceli yanlarının olması, insanların beklenti ve algılarındaki farklılıklarından ortaya çıkar. Bu durumda kısaca kalite için, beklentilerimizi karşılayan durum diye bakabiliriz.
Toplam Kalite Yönetimi ise hizmetten yararlananların memnun edilmesini amaç edinen bir yönetim felsefesidir. Stratejik ve bütünü kapsayan bir yönetim sistemi olan Toplam Kalite Yönetimi (TKY), tüketici tatminini amaçlar ve bir örgütte üst yönetimden en alt kademedeki çalışanlara kadar tüm çalışanların iş süreçlerine katılımını ve tüm işlerin iyileştirilmesini temel alır. Belli araç, yöntem ve tekniklerin (iş akımı şemaları, etken-etki diyagramı, denetim listesi, kontrol diyagramı, iş programı vb.) kullanılmasını gerektirir.

Toplam Kalite Yönetiminin Felsefesi;
Sürekli Gelişme ve İyilileşmedir!!!

Eğitimde kalite denildiği zaman, eğitim sisteminin beğenilmesi, kusursuzluğu, insanların yenilikleri izleyebilme bilgi ve becerisine sahip olması; kısaca bu davranışları gösteren insanların yetiştirilmesi akla gelmektedir. Eğitimde kalite doğru eğitimin, doğru zamanda, doğru kişilere, doğru mekanda, doğru eğitimlerle verilmesiyle gerçekleşir.

Eğimde toplam kaliteyi, Dahlgaard ve diğerleri kısaca şöyle tanımlıyor: “ Bütün işgören ve öğrencilerin aktif bir şekilde katıldığı sürekli iyileştirmeler ile artan müşteri tatmininin karakterize ettiği bir eğitim kültürü. “ Eğitimde toplam kalitenin varlığından söz edebilmek için bu tanımda da belirtildiği gibi herkesin katılımı, sürekli iyileştirme ve müşteri (öğrenci) odaklılık esastır.

Eğitimde TKY uygulaması sonucunda esnek ve yaratıcı düşünce biçimi gelişmekte, sürekli gelişim birincil amaç olmakta ve sonuçta organizasyon kültürü değişmektedir. TKY’ nin eğitim kurumlarında uygulanabilmesinde, öncelikle üst yöneticilerin TKY’ yi benimsemeleri ve uygulamaya destek vermeleri gerekmektedir. Eğitim yöneticileri, astlarına güven duymalı, kalite konusunda bazı yetkilerini devretmeleri gerekmektedir. Yetki devri ve kaynak kullanımında esneklik sağlanması, performans yönlü kültürü geliştirmeyi kabul eden TKY anlayışının temel taşlarıdır.

Eğitim, öğrenimin yaşamımıza kalite kattığını kattığını anladığımız süreçtir. Eğitimde TKY ile birlikte öğrencilerde yüksek başarıya duyulan istek, sevgi ve saygı artmakta, eğitim konuları sevilmekte, konular hakkında ayrıntılı bilgiler öğrenmeye karşı oluşan talep artmaktadır.

İLKÖĞRETİM OKULLARINDA UYGULANABİLECEK BAZI TOPLAM KALİTE YAKLAŞIMLARI

Toplam kalite konusunda ilköğretim okulları düzeyinde ne gibi uygulamalar yapılabilir? Bahsedilen sürekli iyileşme ve gelişme hangi değerlere bağlı olarak izlenebilir ve denetlenebilir? Bu bölümde bu gibi sorulara cevaplar üretmeye çalışalım.

Öncelikle Toplam Kalite anlayışının getirdiği “standartlaşma” ve “ölçülebilir başarı” konusunda çalışmalar yapılmalıdır. Standartlaşma, her türlü olağan ve olağandışı olayları önceden tahmin edilerek ne şekilde tepki verileceğinin bir kalıba oturtulmasıdır. Örneğin, okulda çalışan her türlü bireyin görev, sorumluluk ve yetkileri yazıları olarak kendilerine bildirilmelidir. Çözüm üretme yolunda yapılabilecek en önemli adım, insanlara ne kadar yetkileri olduğunu anlatmaktır. Buna göre, okulda çalışan / okuyan herkesin görev ve sorumlulukları gerekirse ortak bir çalışma yapılarak belirlenmeli, ve herkesin bu çalışmalar ışığında hazırlanan görev tanımlarına uygun hareket etmesi gerekir.
Okulun başarılı olup olmadığını belirleyecek kriterlerin konulması için bir takım anahtar başarı faktörleri belirlenmelidir. Örnek olarak okuldan son üç senede mezun olup LGS’de başarı sağlayan öğrenci ortalaması alınıp, bu seneki hedef olarak daha üstün bir nokta seçilebilir. Aynı şekilde, her sınıf için bir senede belirli bir notun üstünde mezun olan öğrenci sayısının, bir sonraki seneye daha fazlasına yükseltilmesi hedeflenebilir. Tabii ki eğitim süreçlerinde hiç bir iyileşme sağlamadan ve öğrencilere başarılarının artması için katkıda bulunmadan bir sonraki yıl daha üstün performans beklemek doğru değildir. Öncelikle eğitim kalitesinin arttırımı için öğretmenler arası yapılacak toplantılarda bugüne kadar nelerin yapıldığı ve neden bu noktaya gelindiği, daha sonra, bu noktayı ileriye taşımak için nelerin iyileştirilebileceği bir beyin fırtınasıyla saptanmalıdır. Burada amaç, yapılan tüm çalışmaların eninde sonunda öğrencilerin başarısına ve topluma katkı sağlayacak bireyler olarak yetişmesine yönelik olmalıdır. Peki bir okulda tüm başarı faktörlerinin sayısal olarak belirlenmesi ve bir sonraki seneye daha üstün hedefler konulması yeterli midir?
Toplam kalite felsefesine göre uygulamalar devamlılık sağlamalı ve erişilen her başarı bir diğeri için basamak olarak kullanılmalıdır. Tüm eğitim süreçleri yazılı çizelge haline getirilmeli (ders akışları, ek dersler, etütler, sınavlar, sınav geri dönüşleri) ve bunların düzenli olarak kontrolü sağlanmalıdır.

TOPLAM KALİTE UYGULAMASINA GEÇMEDEN CEVAPLANMASI GEREKEN SORULAR

*Süreç Yönetimi: Okuldeki süreçler yazılı mı? İyi işliyor mu? (Ders akışları, ek dersler, etütler, sınavlar, sınav geri dönüşleri vb.)
*Rehberlik hizmetlerinden her öğrenci yararlanabiliyor mu? (Her öğrenci ileride hangi mesleği yapmak istediğini en azından bir kere rehber öğretmenle görüşebiliyor mu?)
*Ders ve sınıfların işleyişi yeterli mi? (Ek derslere, etütlere gerek var mı?)
*Planlama ve görev dağılımı etkinliği (Okul yönetimi ve öğretmenler, daha iyi bir okul için bir araya gelip toplantılar yapıyor mu?)
*Her öğretmen için özelleşme ve görev dağılımı yapılmış mı? (Zümreler oluşturulmuş mu?)
*LGS sınav başarısı hedefi belirlenmiş mi?
*Sürekli gelişim hedefine uygun olarak bir önceki aydan daha iyi neler yapıldı?
*Öğretmenlerin katılımı: Kalite çemberleri ya da toplantılar yapılıyor mu?
*Nasıl daha iyi ders anlatılır?
*Nasıl daha iyi ders işlenir?
*İstatistiksel süreç kontrolü yapılıyor mu? (Geçen yıla oranla ne kadar başarılıyız?)
*Her sürecin yazılı çizelgesi hazır mı?

KONTROL LİSTESİ

Okulunuzda aşağıdaki konular nasıl ele alınıyor? Aşağıdaki alanlarda
performansınızı değerlendirin:

* Herkes sorumluluk sınırlarını açıkça biliyor mu?
* Süreçler yazılı ve net mi?
* Görev tanımları ve performans kriterleri net mi?
* Okul, zümre ve öğretmen toplantıları zamanında başlıyor mu?
* Öğretmenler bir araya gelip öneri geliştiriyorlar mı?
* Okulde organizasyon şeması var mı ve işliyor mu?
* Kalite kontrol her aşamada yapılıyor mu?
* Krizlere hazırlıkla önlem alınıyor mu?
* Zaman çizelgeleri kullanıyor musunuz?
* Okulnin temizliği ve düzeni sürekli kontrol ediliyor mu?
* Dersler haftalık programa uygun olarak işleniyor mu?
* Ders içerik planları hazırlanarak bu planlar eksiksiz uygulanıyor mu?


Not: Bu döküman Toplam Kalite Yönetiminin Eğitim Kurumlarında Uygulaması konulu pek çok makalenin derlemesinden ve kendi fikirlerimden oluşturulmuştur. Sizlere yararlı olmasını umar, başarılar dilerim.

E. İlker TANER
Ege Üniversitesi, İşletme 4. Sınıf Öğrencisi